Shumë konsumatorë ndalen përpara raftit të supermarketit, shikojnë etiketën dhe pyesin veten: A është i sigurt ky produkt për konsum? Në një treg ku produktet ushqimore janë gjithnjë e më të shumëllojshme, kuptimi i datave në ambalazh është thelbësor për të shmangur hedhjen e panevojshme të ushqimit dhe për të mbajtur një regjim të shëndetshëm.
Në EcoMarket.al, ne besojmë se edukimi i konsumatorit është po aq i rëndësishëm sa vetë cilësia e produkteve që konsumon.
Çfarë do të thotë “Përdor para …”
Etiketa “Përdor para …” (ang. Best Before) i referohet cilësisë së produktit, jo sigurisë. Kjo datë tregon se deri në atë moment ushqimi ruan shijen, strukturën dhe vlerat ushqyese më të mira.
Pas kalimit të datës “përdor para …”, produkti mund të mos jetë më në formën optimale, por shpesh mbetet i sigurt për konsum, nëse është ruajtur siç duhet.
Shembull: – Një pako me drithëra që ka kaluar datën “përdor para” mund të ketë humbur pak nga krokantësia, por nuk është domosdoshmërisht e prishur.
Çfarë do të thotë “Përdor deri…”
Ndryshe nga “përdor para…”, etiketa “Përdor deri…” lidhet drejtpërdrejt me sigurinë ushqimore. Kjo datë vendoset për produkte që prishen shpejt, si mishi, peshku, produktet e bulmetit apo ushqimet e gatuara.
Pas kalimit të kësaj date, ushqimi nuk duhet konsumuar, edhe nëse duket dhe nuhatet normalisht.
Shembull:- Një kos me datë “përdor deri” 19 tetor nuk duhet konsumuar më 20 tetor, sepse bakteret mund të jenë shumëfishuar në nivele të dëmshme, edhe në frigorifer.
Si të dallosh dhe të lexosh saktë të dyja datat
Leximi i saktë i etiketave është i thjeshtë, por shumë i vlefshëm për shëndetin. Ja disa hapa që duhet të ndjekësh që të kuptosh më mirë produktin që do te blesh :
- Lexo gjithmonë etiketën përpara blerjes. Mos u mjafto me pamjen e jashtme të produktit.
- Kujdes me temperaturën e ruajtjes. Edhe nëse një produkt është brenda afatit, ruajtja e gabuar mund ta bëjë të pasigurt.
- Shiko tipin e produktit. Për shembull, produktet e thata kanë zakonisht “përdor para”, ndërsa ato të freskëta “përdor deri”.
Nëse dëshiron të thellohesh më tej mbi etiketat ushqimore, shiko edhe artikullin tonë: Si të lexosh etiketat ushqimore.
Mos e ngatërro afatin me datën e prodhimit
Një tjetër keqkuptim i zakonshëm është ngatërrimi i afatit me datën e prodhimit.
- Data e prodhimit tregon kur është bërë produkti.
- Data “përdor para” ose “përdor deri” tregon deri kur është i mirë për konsum.
Nëse sheh një diferencë shumë të vogël mes prodhimit dhe afatit, nuk do të thotë që produkti është “i vjetër” shpesh kjo është pjesë e ciklit të zakonshëm të furnizimit.
Pse data e ruajtjes ndikon në sigurinë ushqimore
Faktorët që ndikojnë te zgjatja e jetëgjatësisë së produkteve ushqimore janë të shumtë:
- përmbajtja e ujit
- mënyra e paketimit
- temperatura e ruajtjes
- ekspozimi ndaj dritës ose oksigjenit
Ruajtja në mënyrë të saktë siç është e rekomanduar në etiketë ndihmon që produkti të qëndrojë i freskët dhe i sigurt deri në afatin e caktuar.
Në EcoMarket, ne përpiqemi të edukojmë konsumatorët që të ruajnë produktet në kushte optimale, për të shmangur mbetjet dhe për të mbrojtur shëndetin.
A mund të konsumohet një produkt pas datës “përdor para”?
Në shumë raste, po. Për produktet me “përdor para”, mund të bësh disa kontrolle vetjake për të siguruar nëse janë ende të përshtatshme për konsum:
- Shiko ngjyrën dhe aromën. Nëse duket e çuditshme ose ka erë të keqe, mos e përdor.
- Kontrollo strukturën. Nëse ushqimi është bërë më i fortë ose më i butë se zakonisht, mund të ketë humbur cilësinë.
- Ruajtja. Nëse është mbajtur në vend të thatë dhe të ftohtë, shpesh është ende i mirë.
Megjithatë, për ushqimet me “përdor deri”, mos e rreziko shëndetin ato duhet të hidhen pas afatit.
Përfitimet e të kuptuarit të etiketimeve
Të kuptosh dallimin mes këtyre dy termave sjell disa përfitime të drejtpërdrejta:
- Më pak mbetje ushqimore: Shumë produkte hidhen pa qenë nevoja, vetëm për shkak të keqkuptimit të datave.
- Kursim ekonomik: Përdorimi i mençur i ushqimeve brenda afatit ndihmon në uljen e shpenzimeve.
- Shëndet më i mirë: Zgjedhjet e informuara janë baza e një diete të qëndrueshme.
Për më shumë këshilla mbi ruajtjen dhe përzgjedhjen e ushqimeve, vizito blogun e EcoMarket.
Etiketat nuk janë thjesht detaje teknike ato janë një udhërrëfyes për të ushqyer më mirë dhe për të jetuar më shëndetshëm.
Kuptimi i dallimit midis “përdor para” dhe “përdor deri” është një hap i vogël, por shumë i rëndësishëm për sigurinë ushqimore të çdo familjeje.
Në fund të ditës, produkte ushqimore të zgjedhura dhe të ruajtura siç duhet janë çelësi për një mënyrë jetese të përgjegjshme dhe të qëndrueshme.
